قاضى احمد بن شرف الدين الحسين الحسينى القمى

پيشگفتار 12

خلاصة التواريخ ( فارسى )

شرف الدين به صناعت و هنر نيز علاقه داشته به كار نقّارى و زرگرى و نقاشى مىپرداخته است « 1 » . قاضى احمد مؤلف اين كتاب فرزند مير منشى روز پنجشنبه هفدهم ربيع الاول سال 953 قمرى در شهر قم به دنيا آمد « 2 » . در سن يازده سالگى به همراه پدرش به مشهد مقدس رفته و مدت بيست سال آنجا بود و سالهاى كودكى و جوانى وى تحت تأثير تربيت پدرى چون مير منشى و حمايت ابراهيم ميرزا برادرزادهء شاه تهماسب و حاكم مشهد سپرى شد و در خدمت علما و نويسندگان و هنرمندان مشهور آن ديار به انواع كمالات و هنرها آراسته گرديد . مولانا شاه محمود زرين قلم و استاد مير سيد احمد از سادات حسينى و استاد مالك ديلمى از اين زمره هنرمندانند « 3 » . در ذى الحجه 974 قاضى احمد به زيارت عتبات عاليات نايل شد « 4 » و در همين سال سلطان عثمانى فوت كرد و همانطور كه قبلا اشاره شد قاضى احمد و پدرش در جمع ادبايى كه در نوشتن نامهء تعزيت و تهنيت براى سليم دوم دخالت داشتند شركت كردند و همو گويد « مؤلف اين نسخه در خدمت والد خود مير منشى در آن مجلس بود و چون در سرعت كتابت دستى تمام دارد اكثر آن خدمت به او محول شد « 5 » » . بعد از مرگ شاه تهماسب ، قاضى احمد از طرف شاه اسمعيل دوم مأمور شد تاريخ صفويه را از شاه اسمعيل اول تا شاه اسمعيل ثانى بنويسد ولى با مرگ شاه و نبودن مشوّقى ديگر و مشكلاتى كه براى نويسنده پيش آمد اين كار به تعويق افتاد و سرانجام به همت خود اين كار را دنبال كرد « 6 » . در زمان شاه محمد خدابنده ، قاضى احمد وزارت شاه غازى مستوفى الممالك را داشت « 7 » و سپس به وزارت اردوغدى خليفه و مميّزى بلوكات و رامين رى منصوب گرديد « 8 » و در سال 988 « استيفاى دفتر شرعيات با وزارت ديوان الصداره » به او واگذار شد « 9 » . در سال 993 در طغيان امراى تركمان و تكلو عليه شاه محمد و پسرش حمزه ميرزا ، قاضى احمد در ميدان جنگ صايين قلعه در پاى علم حمزه ميرزا ايستاده بود و براى پيروزى او « سوره انا فتحنا و ادعيهء مأثوره » مىخواند « 10 » . در سال 994 به وزارت شهر قم منصوب شد و در گير و دار آشوبهاى داخلى

--> ( 1 ) - گلستان هنر : 35 - 36 ( 2 ) - خلاصة التواريخ : 233 ( 3 ) - گلستان هنر : 89 - 93 - 94 ( 4 ) - خلاصة التواريخ : 342 ( 5 ) - خلاصة التواريخ : 354 ( 6 ) - همان اثر : 4 ( 7 ) - همان اثر : 520 ( 8 ) - همان اثر : 524 ( 9 ) - همان اثر : 536 ( 10 ) - قاضى احمد عمارى - تاريخ جهان‌آرا : 36 .